تشویق کودکان

این محتوا را به اشتراک بگذارید

در ساده ترین تعریف، تشویق به رفتار یا کلام والدین و مربیان در برابر رفتار صحیح کودکان می گویند و با این کار تلاش می کنند که کودکان به کارهای خوبشان ادامه دهند. امتیازی که بعد از انجام هر کار خوب کودک از سوی والدین به او داده می شود را پاداش می گویند.

البته پاداش صرفا کالا و وسیله نیست. گاهی می تواند لبخند و آغوش والدین هم باشد.

باید دقت داشته باشید که این تشویق ها به گونه ای باشد که کودک به تکرار رفتارش ادامه دهد. بین تنبیه و تشویق تفاوتی وجود دارد. اگر کودک به رفتارهای مثبت خود ادامه دهد یعنی تشویق شده است ولی اگر رفتارهای بدی از خود نشان دهد یعنی تنبیه شده است. ولی گاهی در برابر کودکان، تنبیه و تشویق معکوسی انجام می دهید. به عبارتی یعنی رفتار اشتباه او را تشویق و رفتار خوبش را مورد تنبیه قرار خواهید داد. برای مثال اگر کودک جمله ای ناپسند بگوید و همه بخندند، این کار باعث ادامه ی رفتار اشتباه کودک خواهد شد.

 

نمونه هایی از تشویق های غلط کودکان

کودک، به خواهرش آسیب می رساند و شما برای آرام کردن کودک، او را نوازش می کنید و به او بستنی یا شکلات می دهید. با این کار درواقع کار اشتباه کودک را مورد تشویق قرار داده اید.

 

کودک تان خشمگین می شود و وسیله ای را پرتاب می کند. شما بر روی دستش می زنید و به او می گویید اگر بار دیگر این کار را تکرار کند حتما تنبیه خواهد شد. شما با روی دست زدن کودک، توجهتان را به او نشان داده اید و کودک باز هم این کار را تکرار می کند.

 

کودک حوصله ی ماندن در خانه را ندارد و گریه می کند. شما متوجه بی حوصلگی کودک می شوید و با او به پارک می روید. در حقیقت شما در برابر گریه کودک، تشویق تان را نشان داده اید و کودک به خواسته ی خود رسیده است.

 

کودک یک وسیله شخصی مانند موبایل شما را می خواهد. شما مخالفت می کنید و آن را به کودک نمی دهید. کودک با انداختن خودش بر روی زمین و لج بازی، سعی می کند به هر نحوی شده شما را راضی کند. ولی شما برای این که آسیبی به او نرسد، موبایلتان را به او می دهید و از این به بعد کودک می داند که این روش برای رسیدن به خواسته هایش جواب می دهد پس دائما از آن استفاده خواهد کرد.

 

کودک به سمت شما می آید و از تمام کردن غذایش صحبت می کند. شما بدون آن که به رفتار مثبت کودک و این که خودش غذایش را تمام کرده توجه کنید، از ریختن غذا بر روی سفره و میز صحبت می کنید. شما با این کار درواقع رفتار مثبت کودک را سرزنش کرده اید.

 

با کودک به بیرون می روید و پس از دو ساعت راه رفتن کودک اعلام خستگی و گرسنگی می کند. در این موقعیت به او می گویید «هر وقت تو رو بیرون آوردم پشیمون شدم» و با این کار رفتار صحیح و ابتدایی کودک خود را سرزنش کرده اید.

 

در مثال های بالا با نمونه هایی از تشویق ها و تنبیه های اشتباه آشنا شدید و حال لازم است با تنبیه و تشویق های صحیح آشنا شوید.

 

نحوه ی انتقاد کردن از کودک

در بعضی مواقع، والدین آن چنان درگیر تعلیم و آموزش خواهند شد که اگر کودک کار خوبی بکند، آن را بدیهی می دانند و اگر رفتار بدی از کودک ببینند، نقش پلیس را ایفا کرده و کودک را سرزنش می کنند و از او انتقادهای بی جا خواهند کرد. برای این که بتوانید از کودکتان انتقادهای سازنده بکنید ابتدا باید کمی او را ستایش کنید، سپس به سمت رفتار بد کودک بروید و در مورد آن تذکر دهید تا انتقادتان نتایج بهتری داشته باشد.

اگر دیدگاه و رفتار شما منفی باشد، کودک هم با واکنشی منفی جواب شما را خواهد داد. برای مثال اگر فرزندتان مشغول بازی با اسباب بازی هایش بود و در انتهای بازی تنها یکی از وسایلش را به اتاق برد، می توانید به او بگویید «آفرین که این قدر زیبا بازی کردی، حالا که ماشین تو بردی بقیه وسایل تو هم ببر». این گونه جملات تاثیر بیشتری روی کودک خواهد گذاشت و خود کودک هم متوجه نمی شود که رفتارش مورد نقد قرار گرفته به همین دلیل هیچ گونه لجبازی یا مخالفتی از سوی او صورت نخواهد گرفت. بهترین راه شکل دادن رفتار با تشویق یا تحسین است.

از جملاتی مانند «چه دختر خوبی / چه پسر گلی» استفاده نکنید. وقتی از چنین جملات مبهمی استفاده می کنید کودک متوجه نمی شود که دقیقا کدام ویژگی او را تحسین کرده اید و گمان می کند که در تمام اوقات کودک خوبی است که قطعا این تصور غیرممکن است. پس همیشه از رفتار خوب او در جملات استفاده کنید. مثلا بگویید «چه دختر مرتبی / چه پسر تمیزی»! باید دقیقا آن رفتار خوب کودک تحسین شود نه تمام رفتارهای او!

 

پاداش دادن به کودک و انواع آن

برای تربیت فرزند حدود چهار نوع تشویق داریم:

پاداش کلامی

پاداش احساسی

پاداش تفریحی

پاداش مادی

پاداش کلامی

 

پاداش کلامی، برای تمامی سنین قابل اجرا است و یکی از بهترین پاداش ها می باشد. در این پاداش به رفتار و کار خوب کودک اشاره می شود و باید آن رفتار خوب کودک را توصیف کرد. البته اگر سعی کنید به تمام نکات خوب و کوچکی که کودک دارد اهمیت دهید و آن ها را تشویق کنید، آن رفتارها در کودک تثبیت خواهد شد و می توانید به مرور زمان از شدت پاداش کم کنید.

 

پاداش احساسی

به نوازش، بوسیدن، لمس کردن، چشمک زدن و … که بیشتر لمسی یا احساسی هستند، پاداش احساسی گفته می شود. از این نوع پاداش ها بیشتر برای ابراز علاقه و تثبیت رابطه استفاده می شود و به کودک همان معنا و مفهوم «دوستت دارم» را می رساند.
دقت کنید که هرگاه کودک را در آغوش می گیرید، تا زمانی که خود کودک تمایل داشت بگذارید در آغوشتان بماند تا از مهر مادری یا پدری شما به خوبی بهره مند شود.

 

پاداش تفریحی

وقتی شما فعالیت هایی را با کودک انجام دهید که او دوست دارد، به او پاداش تفریحی داده اید. این فعالیت می تواند آب بازی، رفتن به پارک، توپ بازی یا … باشد که تمایل کودک به این ها بیشتر از هر کار دیگری است. البته دقت کنید که این فعالیت ها را زمانی یا به نحوه ای انجام دهید که کودک فکر کند پاداش کارها و رفتارهای خوب اوست.

 

پاداش مادی

به پاداش هایی مانند اشیا، وسایل بازی و … را که کودک می تواند آن ها را حس کرده و لمس نماید، پاداش مادی می گویند. برای این نوع پاداش بهتر است از وسایلی استفاده شود که کودک به آن نیاز دارد یا خلاقیت و فعالیت کودک را بیشتر کند و در عین حال خسته کننده نباشد. نباید وسایلی را برای کودک تهیه کنید که هیچ علاقه ای به آن ها ندارد.

 

 

نظرات (0)

هیچ نظری در اینجا وجود ندارد

نظر خود را اضافه کنید.

  1. ارسال نظر بعنوان یک مهمان ثبت نام یا ورود به حساب کاربری خود.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید